شمس الدين حافظ

373

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

289 - « عيد است » عيد است و آخرِ گل و ياران در انتظار * ساقى ! به روىِ شاه ببين ماه و مِى بيار دل برگرفته بودم از ايّامِ گل ولى * كارى بكرد همّتِ پاكانِ روزه‌دار دل در جهان مبند و ز مستى سؤال كن * از فيضِ جام و قصّهء جمشيدِ كامگار جز نقدِ جان به دست ندارم شراب كو ؟ * كان نيز بر كرشمهء ساقى كنم نثار خوش دولتيست خرّم و خوش خسروى كريم * يا رب ز چشم زخمِ زمانش نگاه دار مى خور به شعرِ بنده كه زيبى دگر دهد * جامِ مرصّعِ تو بدين دُرِّ شاهوار زانجا كه پرده‌پوشىِ عفوِ كريم تست * بر قلبِ ما ببخش كه نقديست كم‌عيار ترسم كه روزِ حشر ، عِنان بر عنان رود * تسبيحِ ما و خرقهء رندِ شراب‌خوار حافظِ ، چو رفت روزه و گل نيز مىرود * ناچار باده نوش كه از دست رفت كار * توضيحات : عيد ( عيد فطر ) در انتظار ( چشم به راه ) ساقى ( منادا - اى ساقى ) برگرفتن ( بركندن ) همت پاكان ( دعاى روزه‌داران ) فيض ( بهره‌مندى - بخشش ) ترسم ( يقين دارم ) كريم ( بخشنده ) پرده‌پوشى ( چشم‌پوشى ) قلب ما ( سكه ناخالص دل ما ) نقد كم‌عيار ( عيار اندكى دارد ) حشر ( روز قيامت ) از دست رفت ( فرصت تمام شد ) معنى بيت ( 1 ) ( عيد فطر است و پايان فصل گل و دوستان منتظر باده‌اند ، حال اى ساقى ماه عيد را به روى شاه رؤيت كن ) معنى بيت ( 2 ) ( تعلق خاطر به دنيا نداشته باش و در حال مستى از فيض‌بخشى جام داستان جمشيد كامروا را سؤال كن كه سرانجام چگونه ناكام از جهان رفت ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 4 و 6 و 8 به ترتيب فرمايد : ( چيزى جز نقد جان در دست ندارم ، كجاست شرابى كه آن را هم ، به ناز و عشوهء ساقى هديه كنم ) ( بر شعر من باده بنوش كه ساغر گهرنشان تو با اين گوهر شاهانهء يكتا كه سخن من است زينتى جديد مىيابد ) ( يقين دارم كه روز قيامت تسبيح پير عابد با دلق قلندر ميگسار در پيشگاه داورى حق همسنگ و برابر باشد ) جناب‌عالى از اين سه معنى نيت خود را بيابيد . 2 - همان‌طورى كه در معنى ابيات بالا مشهود است ، اين نيت مبارك مىباشد و كبوتر سعادت بر بام خانه جناب‌عالى مشغول لانه درست كردن است ، پس مواظب باش با بىدقتى و كم‌حوصلگى او را پرواز ندهيد كه رقيبان در كمين هستند پس به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد . 3 - زياد به امور زرق و برق دنيا شيفته و فريفته نباشيد و سرنوشت حكمرانان ظالم را مدّ نظر داشته باشيد ، پس كسى را كه شخصى مستجاب‌الدعوه است و در اين چند روز رنجانيده‌ايد فورى دل او را بدست آوريد ، به پدر و مادر كه سخت نياز به شما دارند توجه معنوى كنيد . براى برادر يا همسر جناب‌عالى ناراحتى شديد پيش آمده كه شهامت بازگويى ندارد ، فورى به كمك او بشتابيد و او را از ناراحتى خارج سازيد كه به كمك شما سخت نيازمند است . 4 - پدر يا همسر شما در معامله‌اى زيان ديده و يا كسى سر او كلاه گذاشته ، به او مژده بدهيد كه آن شخص به زودى مجازات مىشود ، اگر مىخواهيد مسافر شما از سفر دوردست زود بيايد يا خبرى بدهد يا كارش سروسامان پيدا كند سوره مباركه « ابراهيم » از آيه 37 تا ده آيه بعد در پنج شب بخوانيد كه گشايش بسيار است ، خريدوفروش هردو براى شما سود دارد و تغيير مكان مناسب است ولى تغيير شغل صلاح نمىباشد ، ازدواج عملى است ولى طلاق راهى طولانى دارد كه بهتر است صرفنظر كنيد ، اين نيت بر شما مبارك باد .